• Touw 1
  • Djembe handen

Het stemmen van een djembé: de sound

Hoe zorg je dat je het optimale geluid uit je djembe haalt? Hier vind je een aantal tips die het geluid van je djembe kunnen verbeteren.

Toonhoogte of sound

Een djembé wordt niet op een toonhoogte gestemd, zoals bijvoorbeeld conga’s. De toon en helemaal de slap hebben zo’n breed spectrum aan frequenties dat er nauwelijk één toonhoogte uit te halen is (Lees hierover slap, toon en bas) . Bij het stemmen van de djembe gaat het dus om het vinden van de juiste sound, je wil ervoor zorgen dat die lekker klinkt. Dit is als eerste afhankelijk van de houten ketel en het vel. Beide zijn zeer belangrijk. Zonder een goede ketel krijg je nooit optimaal resultaat, maar zonder goed vel ook niet.  Als de het vel en de ketel goed zijn, gaat het alleen nog om de juist spanning.

Wat is de juist spanning?

Voor ik ga bijspannen kijk ik altijd eerst of de spanning goed gelijkmatig is verdeeld. Dat is veiliger als ik de spanning ga opvoeren. Maar eigenlijk het belanrijkste geheim om een mooie open sound te creëren. De spanning kan je controleren door je vingertop zachtjes in het midden van het vel te zetten en dan met andere hand rondom langs de rand van het vel te slaan. Hoor je verschillen in toonhoogte dan moet je die zien weg te werken. De vingertop in het midden zorgt dat je de eerste grondtoon van de djembe dempt, vergelijkbaar met flageoletten op een snaarinstrument, waardoor je beter de verschillen in toonhoogte langs de rand kan horen.

Spanning verdelen

De verschillen in spanning kan je wegwerken door tegen de ijzeren ring te slaan. Die ring zit in het vel gerold.  Het is een moderne verbetering die zorgt voor een gelijkmatige spanningsverdeling. Vroeger werd alles met alleen leer genaaid.
Door tegen de ring te slaan met bijvoorbeeld een stevig drumstok kan de ring een beetje verschuiven waardoor de spanning zich beter verdeelt. Pas wel goed op dat je het vel niet raakt. Je kan de djembe ook van kleine hoogte op de ring laten vallen. Telkens een stukje doordraaien en opnieuw laten vallen. Als dit onvoldoende helpt kan je ook echt op specifieke plaatsen waar de djembe laag klinkt de ring naar beneden proberen te slaan. Het veiligst is een stok tegen de ring te zetten en dan de stok een paar stevig klappen te geven.

De ring

Lukt het niet om overal dezelfde toonhoogte langs de rand te krijgen, dan kan het zijn dat de ring op een bepaalde plek klemt en niet verder naar beneden wil. Er moet dan in ieder geval als het vel aan vervanging toe is een nieuwe ring op. Als de ring nauw op de ketel aansluit worden de vibratie van het vel het beste op de ketel overgebracht en heb je door de compactheid geen last van bijgeluiden. 

De spanning opvoeren

Zolang de djembé nog echt nagalmt kun je het vel beter strakker blijven zetten tot je echt een duidelijk gedefinieerde slag hoort. Er blijft altijd een risico dat het geitenvel scheurt, maar de meeste beginners zijn wat te voorzichtig met het spannen van hun djembé. Een geitenvel kan heel wat hebben. Denk wel na over de rol die de djembé heeft. Een begeleidingsdjembé is lager gestemd dan een solo djembé, die overal bovenuit moet komen. De spanning kan je opvoeren door het touw van je djembé dat is overgebleven bij de bespanning, horizontaal door de verticale touwen heen te weven. Ga eerst onder twee touwen die je wilt samen nemen door. Ga dan terug boven de eerste langs en onder de tweede door (Zie foto). Als je trekt heb je een knoop en is de spanning wat toegenomen. Werk zo rondom. Het mooiste is als je een cirkel kan afmaken, maar dit lukt natuurlijk niet altijd.